Program Zapewnienia Jakości RTG w gabinecie stomatologicznym – najważniejsze informacje
Zakup aparatu RTG do gabinetu stomatologicznego wiąże się nie tylko z wyborem odpowiedniego urządzenia i uzyskaniem wymaganych zezwoleń na jego stosowanie, lecz także z obowiązkiem opracowania i wdrożenia Programu Zapewnienia Jakości (PZJ).
Czym jest Program Zapewnienia Jakości?
Najprościej mówiąc, jest to system działań, które zapewniają ochronę radiologiczną oraz określają sposób postępowania w sytuacjach związanych z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Jest jednym z podstawowych elementów systemu ochrony radiologicznej.
Nie powinien być traktowany jak kolejny obowiązek administracyjny, tylko jak wsparcie w bezpiecznym korzystaniu z diagnostyki rentgenowskiej w codziennej praktyce stomatologicznej.
Każdy podmiot wykorzystujący aparaty RTG ma obowiązek taki program opracować i wdrożyć.
Kto jest odpowiedzialny za Program Zapewnienia Jakości?
Osobą odpowiedzialna za jego funkcjonowanie jest kierownik jednostki, czyli najczęściej właściciel lub osoba zarządzająca gabinetem. Do obowiązków kierownika należy dbanie o to, żeby ochrona radiologiczna była dostosowana do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności związanej z narażeniem na promieniowanie.
W praktyce polega to m.in. na monitorowaniu skuteczności Programu i wprowadzaniu ewentualnych udoskonaleń, które nie będą zakłócać jego integralności. Na przykład może się okazać, że trzeba przeanalizować przyczyny konieczności powtarzania zdjęć punktowych, zaktualizować procedurę wykonywania zdjęć dzieciom, wprowadzić dodatkową listę kontrolną przed uruchomieniem tomografu CBCT albo zmienić częstotliwość przeglądów wewnętrznych po wykryciu nieprawidłowości podczas audytu.
Co powinien zawierać Program Zapewnienia Jakości?
Program Zapewnienia Jakości nie jest wyłącznie dokumentem formalnym. To praktyczny zbiór procedur regulujących codzienną pracę z aparatem RTG. Powinien obejmować przede wszystkim:
- podział obowiązków i odpowiedzialności personelu w zakresie ochrony radiologicznej
- zasady użytkowania, konserwacji i kontroli aparatów RTG
- procedury ochrony pacjentów i pracowników
- sposób postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych i awarii
- system szkoleń personelu
- zasady prowadzenia dokumentacji i ewidencji
- nadzór nad wyposażeniem związanym z promieniowaniem jonizującym.
W jednostkach ochrony zdrowia Program powinien dodatkowo uwzględniać działania ograniczające ryzyko ekspozycji niezamierzonych oraz system rejestracji i analizy takich zdarzeń.
Program Zapewnienia Jakości a Księga Jakości
Te pojęcia często są używane zamiennie, jednak nie oznaczają tego samego.
Program Zapewnienia Jakości to cały system organizacyjny obejmujący procedury, obowiązki i działania związane z ochroną radiologiczną.
Księga Jakości jest natomiast dokumentem opisującym ten system. Powinna zawierać:
- zakres działalności objętej programem
- wykaz obowiązujących instrukcji, regulaminów i procedur
- opis dokumentacji funkcjonującej w gabinecie
- informacje o wzajemnych zależnościach pomiędzy dokumentami.
Najprościej można powiedzieć, że Program Zapewnienia Jakości odpowiada na pytanie „jak działamy?”, a Księga Jakości pokazuje „jak ten system jest opisany i udokumentowany”.
Program Zapewnienia Jakości na etapie planowania pracowni RTG
Przy planowaniu inwestycji trzeba pamiętać, że uruchomienie pracowni RTG nie kończy się na montażu urządzenia. Konieczne jest również przygotowanie dokumentacji związanej z ochroną radiologiczną i późniejszym użytkowaniem aparatu. Dlatego wybierając dostawcę sprzętu RTG, warto zwrócić uwagę, czy oferuje on także wsparcie w zakresie:
- dokumentacji wymaganej do uzyskania zezwolenia
- opracowania Programu Zapewnienia Jakości
- szkoleń personelu i obsługi serwisowej.
Program Zapewnienia Jakości jest obowiązkowym elementem funkcjonowania każdego gabinetu stomatologicznego wyposażonego w aparat RTG. Jego zadaniem jest ochrona pacjentów i personelu, utrzymanie wysokiej jakości badań oraz spełnienie wymagań wynikających z ustawy Prawo atomowe i przepisów wykonawczych.
Autorka:
Alicja Brylińska
Specjalista ds. Ochrony Radiologicznej
Inspektor Ochrony Radiologicznej typu S
