Gabinety stomatologiczne wyposażone w aparat rentgenowski mają obowiązek przeprowadzania audytów klinicznych wewnętrznych, jednak wiele praktyk stomatologicznych ma trudności w tym zakresie. Dlatego postaramy się rozwiać wątpliwości z tym związane i wyjaśnić cały proces, od przepisów prawnych, przez praktyczne wskazówki, po omówienie najczęstszych problemów.
Czym jest audyt kliniczny wewnętrzny?
Najogólniej mówiąc, audyt kliniczny to proces skoncentrowany na poprawie jakości, a co za tym idzie na poprawie opieki nad pacjentem. Do tego celu służy systematyczne kontrolowanie usług zdrowotnych na podstawie konkretnych kryteriów, a także w razie konieczności modyfikację dotychczasowego postępowania lub wprowadzenie nowych standardów. W praktyce chodzi o przegląd stosowanych procedur medycznych, ocenę, modyfikację i dalsze monitorowanie.
Cele wykonywania audytu:
- ocena, czy badania są wykonywane z aktualną wiedzą medyczną
- bezpieczeństwo pacjenta
- optymalizacja dawek promieniowania
- poprawa jakości diagnostyki.
Przepisy dotyczące wewnętrznego audytu klinicznego
Obowiązek przeprowadzania audytów klinicznych wewnętrznych wynika z ustawy Prawo atomowe z dnia 29 listopada 2000 r., art. 33v ust. 1. Natomiast uszczegółowienie i konkretne wymogi znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowego zakresu audytów klinicznych wewnętrznych oraz audytów klinicznych zewnętrznych oraz wzoru raportów z ich przeprowadzenia.
Obowiązki wynikające z przepisów:
- audyt kliniczny wewnętrzny jest przeprowadzany nie rzadziej niż raz w roku, a w razie potrzeby na pisemne polecenie kierownika jednostki ochrony zdrowia
- za organizację i przeprowadzenie audytu odpowiada kierownik jednostki ochrony zdrowia – w praktyce najczęściej właściciel gabinetu
- audyt przeprowadza się na podstawie pisemnego upoważnienia wydanego przez kierownika jednostki
- w gabinetach wykonujących wyłącznie rentgenodiagnostykę stomatologiczną wewnątrzustną audyt przeprowadzają co najmniej dwie osoby uprawnione do wykonywania tych procedur, ale jeżeli działalność prowadzi jedna osoba, może ona przeprowadzić audyt samodzielnie, co znacznie upraszcza proces w małych gabinetach stomatologicznych
- z przeprowadzonego audytu należy sporządzić raport zgodny ze wzorem określonym w rozporządzeniu w terminie 14 dni od zakończenia audytu
- wypełniony raport trzeba przesłać do Krajowego Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.
Zakres audytu
Podczas audytu należy: wskazać rodzaje szczegółowych procedur radiologicznych oraz przeprowadzić ich analizę, w tym liczbę zastosowań procedur w podziale na płeć i wiek pacjenta; ocenić wielkość narażenia pacjentów dorosłych oraz pacjentów do 16 roku życia, w podziale na płeć, oraz porównać te wielkości z diagnostycznymi poziomami referencyjnymi – w przypadkach, gdy takie poziomy zostały określone; opisać ustalenia.
Dodatkowo zakres audytu obejmuje sprawdzenie analizy zdjęć odrzuconych i sposobu postępowania z dokumentacją medyczną, a także ocenę, czy opisy wyników badań są zgodne z założonymi kryteriami.
W praktyce, żeby bez problemu przygotować roczny raport, warto prowadzić ewidencję w systemie (np. iRYS) obejmującą:
– datę wykonania badania
– rodzaj wykonanej procedury, np. zdjęcie skrzydłowo-zgryzowe
– informację o płci pacjenta, ponieważ raport wymaga zestawienia liczby ekspozycji z podziałem na płeć i grupy wiekowe
– kategoria pacjenta / data urodzenia (dorosły lub dziecko do 16 roku życia)
– typowe parametry ekspozycji stosowane dla danej procedury (np. kV i mAs), jeżeli aparat nie rejestruje wielkości dawki
– nazwę wykonanej procedury.
Najbardziej czasochłonne jest zliczanie badań według wieku i płci pacjentów, dlatego warto od początku prowadzić taki rejestr.
Najczęstsze problemy podczas przeprowadzania audytów
Wiele gabinetów napotyka trudności z prawidłową realizacją audytów. Najważniejszy problem to brak świadomości, że istnieje obowiązek przeprowadzania audytów, wielu właścicieli gabinetów zakłada, że wystarczające są testy eksploatacyjne aparatu RTG. Poza tym zdarza się, że audyt kliniczny mylony jest z kontrolą techniczną urządzenia – audyt ocenia sposób wykonywania procedur, a nie stan techniczny aparatu. Kolejną trudnością jest brak procedur lub nieaktualne szczegółowe procedury radiologiczne – stanowią one podstawę oceny podczas audytu. Z kolei niepełna dokumentacja wykonywanych badań bardzo utrudnia przygotowanie raportu z audytu. Dodatkowym czynnikiem jest niepewność w zakresie interpretacji przepisów, zwłaszcza jeśli chodzi o dokumentowanie badań i wypełniane raportu – zachęcamy do sprawdzania informacji na stronie Krajowego Centrum Ochrony Radiologicznej.
Podsumowanie
Audyt kliniczny wewnętrzny jest ustawowym obowiązkiem w każdym gabinecie, w którym wykonywane są badania z wykorzystaniem promieniowania jonizującego. Jego celem jest ocena, czy procedury radiologiczne wykonywane są zgodnie z obowiązującymi przepisami. Może on być wyzwaniem dla mniejszych podmiotów, jednak jeśli jest przeprowadzony zgodnie z dobrymi praktykami, może być bardzo cenny jako narzędzie podnoszenia jakości usług opieki zdrowotnej.
Autorka:
Alicja Brylińska
Specjalista ds. Ochrony Radiologicznej
Inspektor Ochrony Radiologicznej typu S
